CORAL Dergisi’nin Eylül/Ekim 2026 sayısı (Cilt 23, Sayı 5) damselfish ailesi Pomacentridae’yi 2007’den bu yana ilk kez yeniden kapağa taşıyor; kapaktaki balık Speckled Damsel (Pomacentrus bankanensis). Editör Marc Levenson sayıyı hobiyi kolaylaştıran kısa bir listeyle açıyor. Listede buharlaşan suyu kendiliğinden tamamlayan bir sistem, zamanlayıcıya bağlı ışıklar, dolunca süzücüyü durduran bir köpük kabı ve haftalık su testi var.
Levenson’a göre su değişimini her hafta yapmanız gerekmiyor; ayda bir %25 su değişimi yeterli, haftalık değişim ise daha çok tatlı su akvaristlerinden kalma bir alışkanlık. Sayının iki ekseni var. Biri damselfish türleri, öbürü tek bir mercan polibinin içinde ve üstünde yaşayan algler, bakteriler, arkeler, mantarlar ve virüsler.
Pomacentridae ve Soy Ağacı
Dieter Brockmann ilk iki makalede aileyi tanıtıyor. Pomacentridae 400’ü aşkın türle resif balıklarının en kalabalık ailesi ve 2024’te bile Maldivler’den yeni bir tür, Perpetual Chromis (Chromis abadhah) tanımlanmış. Soy ağacında Brockmann, McCord ve arkadaşlarının 2021’de 345 türün 12 genini karşılaştırarak kurduğu ağacı esas alıyor. Bu ağaçta anemonefish’ler ayrı bir alt aile olmaktan çıkmış, 22 Chromis türü de yeni Pycnochromis cinsine taşınmış. Pomacentrini grubunu yazarın kendi fotoğrafıyla Allen’s Damselfish (Pomacentrus alleni) temsil ediyor. Ailenin ortak atası yaklaşık 55.5 milyon yıl önce yaşamış.
Akvaryumda Damselfish Beslemek
Üçüncü makale akvaryumda damselfish bakımına iniyor. Yalnızca 2005’te ABD’ye yaklaşık bir milyon Green Chromis (Chromis viridis) ve 800.000’e yakın Sapphire Damselfish girmiş; ailenin akvaryumdaki yeri bu rakamlardan okunuyor. Türlerin çoğu 10 cm’yi (4 in) geçmiyor, nitratı ve fosfatı yüksek suya da, besini düşük tutulan SPS akvaryumuna da uyum sağlıyor. Brockmann besleme için günde birkaç küçük öğün ve düzenli olarak kuru nori öneriyor.
Resif uyumlu sayılan bu balıkların iki istisnası yazarın kendi akvaryumundan geliyor. Bir Green Chromis grubunun baskın erkeği, yıllarca sorunsuz yaşadığı dev midyelerin mantosunu bir gün ısırmaya başlamış; birkaç gün kapalı kalan midyeler akvaryumdan çıkarılmış. Aynı grup yumurtlamadan önce bir Pocillopora kolonisinin dallarını poliplerden temizlemiş ve açıkta kalan iskeleti iplik alg kaplamış.
Çift kurmak isteyen okuyucu için Brockmann’ın eşiği net. Küçük türlerde bile en az 1.2 m (4 ft) uzunlukta bir akvaryum istiyor, nano akvaryumda çift beslemeyi uygun bulmuyor. Cinsiyet satıcının akvaryumunda ayırt edilemediği için aynı anda yaklaşık dört genç birey eklemeyi, bir birey sürekli kovalanıp saklanmaya başladığında fazlalarını balık tuzağıyla almayı öneriyor. İyi beslenen balığın daha sakin olduğu inancı bu ailede tutmuyor. Bizim de bir damselfish hikâyemiz var. Tek bir tane aldık ve o tek balık akvaryumun altını üstüne getirdi. Bir daha mı? Hayatta!
Saldırgan türler listesinde Yellowtail Blue Damselfish (Chrysiptera parasema), Bluestreak Damselfish (Neoglyphidodon oxyodon) ve tür sayfasını yayımladığımız Azure Damselfish (Chrysiptera hemicyanea) var. Uysal istisnaların başında Talbot’s Damselfish (Chrysiptera talboti) geliyor. Grup hâlinde beslemeye en uygun tür ise Green Chromis, ama grubun en zayıf bireyi de yem alabilsin diye günde birkaç kez az miktarda yem vermeniz şart. Spiny Chromis (Acanthochromis polyacanthus) yavruları açık suda sürüklenen bir larva dönemi geçirmiyor; anne ve baba yavrulara yaklaşık bir ay birlikte bakıyor. Makale ticarette bulunan 13 üretim damselfish türünün tablosuyla bitiyor; Brockmann hastalık ve parazit riski düşük olduğu için üretim bireyi öneriyor.
Mercan Holobiyontu ve Ortakları
Holobiyont, mercan polibiyle birlikte içinde ve üstünde yaşayan bütün canlıların oluşturduğu topluluk. Zooxanthella diye bildiğimiz simbiyotik algler tek bir tür değil, Symbiodiniaceae ailesinden birçok cins. Eski A, B, C ve D kladları, yani ortak bir atadan gelen soy grupları, bugün Symbiodinium, Breviolum, Cladocopium ve Durusdinium adlarını taşıyor.
Cinsler arasında bir takas var. Dallı bir Acropora türünde Cladocopium taşıyan koloniler daha hızlı büyüyor ama sıcaklığa daha az dayanıyor; ağarmadan sağ çıkan kolonilerde ise çoğunlukla Durusdinium bulunuyor. Polibin dışındaki mukus tabakasında yaşayan bakteriler simbiyotik alglerin ihtiyaç duyduğu azotun %11’ine kadarını sağlıyor. Mercan B12 vitaminini hiç üretemiyor; bu vitamin tamamen mikrobiyomdan, yani mercanın üzerinde yaşayan mikroorganizma topluluğundan geliyor.
Brockmann’ın bu bölümden çıkardığı iki uygulama doğrudan akvaryuma dönük. Sudan kısa süre çıkarılan Acropora kolonileri bol mukus salıyor, bu yüzden ana akvaryuma koymadan önce akvaryum suyunda çalkalanmalı. Besini bol bir akvaryumdan besini az bir akvaryuma geçen mercanın mikrobiyomu da yeniden düzenlenmek için zaman istiyormuş; bu süreçte büyüme yavaşlayabilir, renkler solabilirmiş.
Uygulamalı Mercan Yumurtlatma, Üçüncü Bölüm
Richard Ross, ilk bölümünü Mercan Yumurtlaması incelememizde, ikinci bölümünü Düşünülmeyeni Toplamak incelememizde ele aldığımız serinin son halkasında Acropora larvalarını yerleşmeye taşıyor. Larvalar döllenmeden 5-14 gün sonra dibe yöneliyor ve yerleşme kabı 26-27 °C (79-80 °F) aralığında tutuluyor. Ross larvaların istenmeyen her yüzeye yerleştiğini, bu yüzden sapsız kare frag taşlarını kabın tabanına kenar kenara dizdiğini anlatıyor.
Coralline alg, kayaları kaplayan pembe mor kireçli yosun; larvalar yerleşme yerini onun izinden seçiyor. Ross frag taşlarını iki üç ay coralline alg kaplasın diye bekletip yerleşmeden 72 saat önce donduruyor; donma taştaki her canlıyı öldürüyor, ama alg larvaları çekmeye devam ediyor. Yerleşen mercanları 1 mm (0.04 in) büyüklüğündeki Tuxedo Urchin (Mespilia globulus) yavrularıyla birlikte büyütüyor ve her aşamada %99’a varan kayıp olabileceğini açıkça yazıyor. Biz bu anı kendi akvaryumumuzda henüz yakalayamadık, ama görmeyi en çok istediğimiz şeylerin başında geliyor.
Interzoo 2026 ve Deniz Akvaryumu Sektörü
Danilo Ronchi 2006’dan beri izlediği Interzoo fuarının 2026 buluşmasını “daha az gösteri, daha çok öz” diye özetliyor. Yaklaşık 70 ülkeden 2.400 katılımcı firma ve 39.000 profesyonel ziyaretçi gelmiş, ama büyük tuzlu su akvaryumları azalmış. Ronchi’ye göre üreticiler yeni ürünlerini artık iki yılda bir yapılan fuara göre değil, yıl boyunca çıkarıyor. Biz Interzoo’ya henüz gidemedik, şimdilik daha küçük bir evcil hayvan fuarı olan Petzoo’yla yetindik. Ama listemizde ilk sırada.
Ürün tarafında üç eğilim var. Isı değiştiricisi sump’a ya da akvaryuma daldırılan, soğutma ünitesi dışarıda kalan soğutucular ayrı bir besleme pompası ihtiyacını ortadan kaldırıyor. Protein süzücüyü, havadaki karbondioksiti tutan bir CO2 filtresini ve karbon filtresini tek gövdede birleştiren sistemler pH yönetimini filtrelemenin parçası yapıyor. Suyun element element ölçüldüğü ICP analizine göre dozajı kendiliğinden düzelten pompalar ise henüz kavram aşamasında. Ronchi, hobi teknikleştikçe yeni başlayanın gözünün korkabileceği uyarısını da yapıyor.
Sharpnose Pufferfish Türlerinde Beklenmedik Yumurtlama
Werner Fiedler aynı cinsten iki türün iki ayrı üreme biçimini fotoğraflıyor. Bali’nin kuzey kıyısında bir çift Compressed Toby Pufferfish (Canthigaster compressa) bir alg öbeğinin içinde, ters yönlere bakarak yumurtluyor. Selayar Boğazı’nın sert akıntısında ise normalde tek ya da çift görülen Bennett’s Sharpnose Pufferfish (Canthigaster bennetti) binlerce bireyle 10-15 m (33-49 ft) derinlikte toplu yumurtluyor ve sürünün ortasına Pyramid Butterflyfish (Hemitaurichthys polylepis) sürüleri dalıp taze yumurtaları kapıyor. Zayıf yüzücü sayılan bu balıkların neden en akıntılı resifi seçtiği sorusu açık kalıyor. Fiedler bu küçük türlerin vücudunda güçlü bir sinir zehri olan tetrodotoksin biriktiğini de hatırlatıyor.
Akvaryum Portresi, Gigi Reef
Simone La Giglia’nın 174 x 70 x 55 cm (69 x 28 x 22 in) ölçülerindeki, brüt 670 l (177 gallons) hacimli akvaryumu daha az mercan türü ve daha büyük koloniler üzerine kurulmuş. Bazı SPS kolonilerinin çapı 50 cm’yi (20 in) geçiyor, 25 Green Chromis dahil yaklaşık 50 balık yaşıyor. Akvaryum 2021’de kuru kayayla kurulmuş ve ilk aylarını uzun bir dinoflagellat salgınıyla geçirmiş.
Dört akıntı pompası birlikte yaklaşık 23.800 l/saat (6.290 gph) su hareket ettiriyor ve akvaryum hacmini saatte 35 kez döndürüyor. Mercan uçlarında ölçülen PAR, yani mercanın durduğu noktaya düşen ve fotosentezde kullanılabilen ışık miktarı, 850’ye ulaşıyor; tabana yakın bölgede 250-300 arasında kalıyor. La Giglia nitratı 5-10 ppm’e, fosfatı 0.05-0.10 ppm’e indirmeyi hedefliyor.
Tuzlu Su Akvaryumunda Deniz Yıldızı Beslemek
Malcolm Gray Levison akvaryumda en sık kaybedilen hayvan gruplarından birini ele alıyor. WoRMS kaydında 2.046 kabul edilmiş deniz yıldızı türü var ve beslenme biçimleri türden türe çok değişiyor. Blue Sea Star (Linckia laevigata), Necklace Sea Star (Fromia monilis) ve Luzon Sea Star (Echinaster luzonicus) esas olarak biyofilmle, yani yüzeyleri kaplayan bakteri, diyatom ve mikroalg tabakasıyla besleniyor; akvaryumda çoğu zaman birkaç ay içinde ölüyor.
Levison deniz yıldızını suyu damla damla ekleyerek alıştırmanızı ve hiçbir zaman havayla temas ettirmemenizi istiyor, çünkü su damar sistemine giren hava önce kol kaybına, sonra ölüme yol açabiliyor. Makaledeki kutu, kolların erimesiyle seyreden Sea Star Wasting Disease için son bulguları özetliyor. 2025’te etken olarak bir Vibrio bakterisi gösterilmiş ve çözünmüş oksijendeki %39’luk bir düşüş bile hastalığı tetiklemeye yetmiş. Bizim her akvaryumumuzda mutlaka bir Sand Sifting Sea Star (Astropecten sp.) olur; kumu havalandırır, üstünü de temiz tutar.
Dergi Bölümleri ve Kapanış Sayfası
Etkinlik takvimi Ağustos 2026 sonundan Haziran 2027’ye uzanıyor, dükkân rehberi derginin satıldığı akvaryum mağazalarını sıralıyor ve CORALexicon disbiyotik, epibentik, fotosistem gibi terimleri açıklıyor. Sayıyı Alex Rose’un bir gece dalışında çektiği kare kapatıyor. Karede Wire Coral Goby (Bryaninops yongei), kendisini barındırdığı bilinen tek mercan olan Wire Coral (Cirrhipathes anguina) polipleri arasında dinleniyor.
CORAL Dergisi, tuzlu su akvaryumu endüstrisi için dünyanın önde gelen basılı yayınlarından biridir. Tüm içeriği okumak ve abone olmak isterseniz aboneliğinizi buradan başlatabilirsiniz. Önceki sayıyı Obur Plankton Yiyiciler / CORAL Dergisi 2026 İncelemesi yazımızda bulabilirsiniz. Bir sonraki sayıyı sabırsızlıkla bekliyoruz!
Tuzlu su akvaryumunuzda bir damselfish çifti mi, yoksa bir grup Green Chromis mi yaşıyor? Akvaryum boyunu ve kaç birey kaldığını yorumlara yazın; çift kurmaya hazırlanan okuyucu için en yararlı bilgi bu iki sayı.